حمله گسترده اخیر اسرائیل به فرماندهان نظامی و سایتهای هستهای ایران، اگرچه از نظر حجم و همزمانی بیسابقه بود، اما در قالب «جنگ مینیاتوری» از مدتها قبل توسط برخی تحلیلگران پیشبینی میشد. عملیاتهای نقطهزن و حذف چهرههای کلیدی نظامی و علمی ایران، سناریویی محتمل در بازی قدرت منطقهای محسوب میشد. با این حال، حجم حملات در یک شب و گستردگی اهداف، فراتر از انتظار بسیاری بود. در پاسخ به این رویداد، واکنش نظامی ایران تقریباً قطعی تلقی میشود و احتمال میرود تنشها میان ایران و اسرائیل، حداقل تا پایان سال جاری، در قالب درگیریهای محدود اما مستمر ادامه یابد. همزمان، مذاکرات ایران و آمریکا که از ابتدا چشمانداز روشنی نداشت، به احتمال زیاد بدون نتیجه متوقف خواهد شد.
نااطمینانی؛ موتور خروج سرمایه از ایران
پیامد طبیعی چنین شرایطی، افزایش نااطمینانی سیاسی و اقتصادی در ایران است. در چنین فضاهایی، رفتار سرمایهگذاران ایرانی قابل پیشبینی است: خروج سرمایه و تلاش برای حفظ داراییها در بازارهایی امنتر.
تجربه سالهای گذشته، از تحریمها گرفته تا بحرانهای ارزی، نشان داده که در دورههای ناپایداری، سرمایه ایرانی به سرعت به سمت خارج از کشور حرکت میکند. آن دسته از سرمایهگذاران که به بازارهای غربی دسترسی دارند، معمولاً اروپا و آمریکا را به دلیل ثبات بیشتر ترجیح میدهند. اما برای بخش بزرگی از سرمایهداران ایرانی، امارات (بهویژه دبی) همچنان امنترین و در دسترسترین گزینه است.
نزدیکی جغرافیایی، ساختار حقوقی شفاف، نبود مالیات بر درآمد، و فضای باثبات اقتصادی باعث شده دبی در دو دهه اخیر به مقصدی ثابت برای سرمایههای ایرانی تبدیل شود. بر اساس اطلاعات موجود تا پایان سال ۲۰۲۴، بیش از ۷۰۰۰ شهروند ایرانی در مجموع مالک حدود ۹۴۰۰ واحد مسکونی در دبی هستند، با ارزشی معادل تقریبی ۷ میلیارد دلار. این آمار، که گرچه از منابع غیررسمی مانند پروژههای تحقیقاتی مستقل استخراج شده، فقط شامل املاکی است که با پاسپورت ایرانی خریداری شدهاند و املاک تجاری یا داراییهایی که ایرانیان با تابعیت دوم در دبی در اختیار دارند را در بر نمیگیرد. بنابراین رقم واقعی سرمایه ملکی ایرانیها در دبی، احتمالاً فراتر از این برآورد است.
ادامه بحران؛ ادامه ورود سرمایه؟
با تشدید درگیری و انسداد مسیرهای سرمایهگذاری رسمی در غرب، پیشبینی میشود که سرمایهگذاران ایرانی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نیز به دبی روی آورند. در واقع، اگر روند بیثباتی ادامه یابد و ارزش ریال بیشتر تضعیف شود، دبی با مزیتهایی همچون امکان اخذ اقامت طلایی، زیرساختهای مالی قوی، و بازار ملک پویا، بیش از پیش در کانون توجه سرمایهداران ایرانی قرار خواهد گرفت.
در مجموع، دبی نهتنها یک مقصد مهاجرتی یا سرمایهگذاری برای ایرانیان است، بلکه برای بسیاری از آنها، نوعی بیمه دارایی در برابر تحولات غیرقابل پیشبینی داخل کشور محسوب میشود.
نویسنده: حامد قلیچخانی
